السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
211
جواهر البلاغة ( فارسى )
مستلزم اين صفات براى اوست . ضمير « مكانه » و « به » به « ابن حشرج » باز مىگردد ، و ضمير « اثباتها » به « صفات » . و الكناية المطلوب بها نسبة : الف - إمّا أن يكون ذو النّسبة مذكورا فيها كقول الشّاعر : و كنايهاى كه به وسيلهء آن نسبت طلب مىشود : الف - يا صاحب نسبت در آن ذكر شده است ؛ مانند قول شاعر : اليمن يتبع ظلّه * و المجد يمشى فى ركابه « 1 » يمن و بركت پيرو سايهء اوست ، و بزرگوارى در ركاب او راه مىرود . توضيح : پيروى يمن از سايهء او كنايه از نسبت ، و راه رفتن مجد در ركاب او نيز كنايه از نسبت است . و ذو النسبة به شكل ضمير « ظلّه » و « ركابه » ذكر شده است . ب - و إمّا أن يكون ذو النّسبة غير مذكور فيها كقولك : ب - و يا ذو النسبة در كنايه ذكر نشده است ؛ مانند سخن تو : « خير الناس من ينفع الناس » « 2 » بهترين مردم كسى است كه به مردم سود مىرساند . كناية عن نفى الخيرية عمّن لا ينفعهم . اين كنايه از خير نداشتن كسى است كه به مردم سود نمىرساند . ذو النسبة در اين كنايه ذكر نشده است . و تنقسم الكناية ايضا باعتبار الوسائط ( اللّوازم ) السّياق الى أربعة أقسام : تعريض تلويح رمز و ايماء . كنايه به اعتبار واسطهها ، لوازم ، ساختار و روند سخن نيز به چهار قسم تقسيم مىشود : 1 - تعريض 2 - تلويح 3 - رمز 4 - ايماء 1 - فالتّعريض لغة خلاف التّصريح .
--> ( 1 ) - بلاغة الواضحة آورده است : « ركاب شترى است كه با آن سير مىكند . » نگاه كنيد به آن كتاب ، ص 125 ( 2 ) - در روايت از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمده است : « خير الناس من انتفع به الناس » نگاه كنيد به بحار الانوار ، ج 75 ، ص 281 ، روايت 7